De regering van het voormalige Himalaya-koninkrijk Nepal heeft gezegd hard te zullen optreden tegen de rechtste Rastriya Prajatantra-partij (RPP) en voorstanders van herstel van de monarchie. Die houden deze dagen in verschillende steden van het land demonstraties. Daarin wordt niet alleen gevraagd om de in 2008 afgezette koning Gyanendra (73) weer op de troon te zetten, maar ook om van het nu seculiere Nepal weer een hindoe-staat te maken.
De oppositie wil zaterdag onder meer de straat op in de hoofdstad Kathmandu. Het gaat overigens niet alleen om het afschaffen van de federale democratische republiek maar ook om het wegwerken van de door de Nepalese Communistische Partij (NCP) geleide regering van van premier K.P. Sharma Oli.
De gemiddelde leeftijd van de dertig miljoen Nepali's is erg jong: 25 jaar. Bijna de helft van de bevolking heeft dan ook geen echte herinnering meer aan de tijd dat het land een koninkrijk was. De RPP denkt echter dat dit een voordeel is omdat er daardoor ook geen herinnering is aan de zwarte bladzijden van de laatste jaren van de monarchie.
In juni 2001 slachtte kroonprins Dipendra in een gruwelijk bloedbad een groot deel van zijn familie af, inclusief zijn vader koning Birendra. De kroonprins sloeg daarna de hand aan zichzelf, waardoor zijn oom Gyanendra op de troon kwam. Nepal had toen al enkele jaren te maken met een marxistische opstand waartegen verschillende regeringen niet bestand waren.
Gyanendra besloot daarom het heft in eigen hand te nemen en alle macht naar zich toe te trekken. Dat ondermijnde zijn positie in binnen-en buitenland. Zo vroegen Nederlandse Tweede Kamerleden in 2006 om prins Willem-Alexander en prinses Máxima te verbieden om de Nepalese koning te ontmoeten bij de viering van het diamanten regeringsjubileum van de Thaise koning Bhumibol.
Gyanendra ging uiteindelijk niet naar Bangkok en wist in 2007 dat zijn dagen als koning waren geteld. In mei 2008 werd Nepal een republiek, maar de roep om herstel van de monarchie is nooit verdwenen. De koning zelf ijvert er niet actief voor, al heeft hij verschillende keren gezegd wel beschikbaar te zijn.
De Kathmandu Post schreef in maart 2016 naar aanleiding van een bezoek van prins Harry over de nostalgie naar de tijd dat Nepal nog een hindoe-koninkrijk was. Dat bleek bijvoorbeeld bij de parlementsverkiezingen van 2013 toen de koningsgezinde partij Rastriya Prajatantra het zeteltal uitbreidde van vier naar 24.
De royalisten werden daardoor de op drie na grootste partij in het overigens 601 leden tellende parlement en namen ook deel aan de regering. ,,Wij staan voor terugkeer van de constitutionele monarch en dat idee heeft steeds meer aantrekkingskracht”, aldus Tanka Dhakal van de partij in de Kathmandu Post.
De nostalgie wordt gevoed door het feit dat de republikeinse regering de in 2008 hoog gespannen verwachtingen niet heeft kunnen waarmaken. ,,Er is geen veiligheid en geen vrede”, zei Dhakal, die toen ook wees op de slechte economische toestand en de hoge werkloosheid. De aardbeving van 2015 waarbij 9000 mensen het leven lieten, heeft de situatie alleen maar verslechterd. De afgezette koning Gyanendra was ook eerder dan de gekozen politici ter plaatste om de de bevolking een hart onder de riem te steken.
De koning onthoudt zich echter van commentaar op de politieke ontwikkelingen in Nepal, in de verwachting dat het verlangen naar zijn terugkeer alleen maar verder zal toenemen. Probleem is echter zijn eigen slechte imago en de nog veel slechtere reputatie van kroonprins Paras; de koning heeft wel eens voorgesteld om zijn kleinzoon op de troon te zetten, die is inmiddels achttien jaar oud.
© RB Hans Jacobs; Beeld: Harry in Nepal (2016) volgens Kensington Palace (Twitter)