Het koninklijk gezin is op vakantie in Griekenland. Daar heeft Willem-Alexander vrijdag in Erminioda, waar hij zijn vakantiehuis heeft, vrijdag nog een Koninklijke Boodschap aan de Tweede Kamer ondertekend: over de 'Tijdelijke wet notificatieapplicatie covid-19'. Diezelfde dag werden koning en koningin ook 'betrapt' bij een uitstapje naar Mykonos, zo meldde zaterdagavond het Duitse boulevardblad Bild.
Er is uitvoerig bewijs in de vorm van een hele reeks foto's, gemaakt van het koningspaar op en rond de nieuwe boot 'Alma', maar ook op een naburig strand. Koning en koningin zijn in badkleding, waarbij Willem-Alexander iets meer kleren aan heeft dan zijn echtgenote. Een verstandige keuze gezien de Griekse zon, en de lens van een paparazzo. De koning lijkt op één van de opnamen ook in de gaten te hebben dat er wordt gefotografeerd, hetgeen bij een jetset eiland ook vaker voorkomt.
Bild plaatste de foto's onder meer op internet en ook andere media gingen er mee aan de haal. Ook in Nederland, waar onmiddellijk de mediacode erbij werd gehaald. Zo van: kijk ons eens dapper zijn! Maar in feite maken de vakantiefoto's nog eens duidelijk dat het goed is daarover afspraken te maken. Het gaat niet om leuk, lief, interessant of sexy, maar gewoon om privé. Dat verandert niet omdat het Máxima is of Willem-Alexander.
Het gaat ook niet over 'ons' belastinggeld: dat is een andere discussie, die eerder moet worden gevoerd. Namelijk bij de vaststelling van de begroting voor de Koning. Wanneer de uitkering eenmaal is vastgesteld, kan Willem-Alexander zelf uitmaken wat hij met zijn inkomstendeel doet. Het is net zomin of net zoveel 'ons' belastingeld wanneer een leraar of politieman een eigen invulling geeft aan zijn vakantie. Dat zal niet altijd zijn op een boot van twee miljoen euro, maar het principe is hetzelfde: het is privé.
Het gaat ook niet om censuur.
De mediacode is een richtlijn die het Koninklijk Huis in 2005 voor zichzelf heeft opgesteld. Het is de rechter die bepaalt of die richtlijn redelijk en billijk is en of en wanneer de privacy van de Oranjes is geschonden.
De koninklijke familie zal de neiging hebben het heel strak te interpreteren en de media zullen snel een royalere interpretatie wensen. Maar een vraag die de rechter in zijn beoordeling meeweegt is: gaat het om nieuws, of om nieuwsgierigheid? Of in dit geval: voyeurisme.
De koningin in bikini valt per definitie onder dat laatste. Het koningspaar voor het eerst gefotografeerd op een nieuwe boot, kan nog als nieuws worden gezien. Om de mediacode stand te laten houden, zal de koning echter wel actie moeten ondernemen. Dat kan ook in Duitsland, waar immers de basis is gelegd voor de mediacode door uitspraken van het Europees Hof in rechtszaken aangespannen door prinses Caroline van Hannover en Monaco, over eenzelfde bescherming van haar privacy.
Eerder afgelopen week waren al foto's opgedoken van een koninklijk bezoek aan Milos. Hoewel die foto's minder spectaculair waren, voerden ze wel tot een incident omdat het koningspaar erop was afgebeeld bij een restaurantbezoek waar geen anderhalve meter afstand in acht werd genomen. Het leidde tot officiële excuses.
© RB Hans Jacobs