Keizer Akihito was maandag gewoon weer aan het werk. Samen met keizerin Michiko ontving hij Tommy Remengesau, president van de piepkleine eilandstaat Palau, in het Keizerlijk Paleis in Tokio. Het keizerspaar verscheen goed uitgerust bij de lunch, na een korte vakantie vorige week in Hayama, zo'n 71 kilometer buiten de Japanse hoofdstad.
De keizer heeft daar kennis kunnen nemen van de schokgolf die door het land ging toen vorige week woensdag publieke omroep NHK meldde dat hij op termijn wil aftreden. Het Keizerlijk Hofagentschap ontkende het voornemen van de keizer, maar de kat was al uit de zak. In het parlement lieten kamerleden uit de regeringspartij en de oppositie meteen weten dat aan de wens van de keizer gehoor moest worden gegeven.
In de dagen daarna kwam er meer verduidelijking. De keizer wilde vooral de mogelijkheid hebben om indien dat vanwege zijn gezondheid nodig zou zijn, te kunnen aftreden. Die optie is er nu – althans wettelijk – niet. Van minder werken en slechts in naam nog 'Tenno' zijn, daarvan wil Akihito niets weten. Wanneer het niet meer gaat, dan moet zijn zoon Naruhito het als overnemen: niet als vervanger of regent, maar als keizer.
Zaterdag bleek dat de boodschap is begrepen. Bronnen dicht bij de regering lieten Japanse media weten dat met het voorbereidende werk voor de noodzakelijke wijziging van de Grondwet, waar de Keizerlijk Hofhouding wordt geregeld, is begonnen. De wetsvoorstellen moeten in december, wanneer de keizer 83 jaar wordt, worden gepresenteerd en volgend jaar in het parlement besproken. De weg is dan vrij voor de keizer om indien gewenst af te treden.
De Keizerlijke Hofhouding zou volgens dezelfde door de media aangehaalde bronnen voor de keizer nu naar een geschikte gelegenheid zoeken om zijn wensen en overwegingen aan de bevolking kenbaar te maken. Dat kan uiteraard tijdens het traditionele verjaardags 'gesprek', maar dat is pas in december.
De regering moet overigens ook achter de oren krabben over het gegeven dat er in de generatie na Akihito en diens zoons Naruhito en Fumihito (Akishino) slechts één mannelijke nakomeling is geboren, de nu negenjarige prins Hisahito.
De wet voorziet niet in troonopvolging door vrouwen en bepaalt tevens dat prinsessen na hun huwelijk automatisch geen lid meer zijn van de koninklijke familie. Dat betekent, gezien de samenstelling van de familie, dat er nauwelijks nog meetellende leden over zijn. Om het keizershuis voor uitsterven te behoeden, moet de wet worden aangepast.
© RB Hans Jacobs; Beeld: © RB (2014)