,,Als Nelson Mandela, toch een van de best geklede mannen die ik ken, de moed heeft zonder stropdas te verschijnen, waarom zouden wij dan achterblijven?'', zo zette prins Claus in. Om ferm te vervolgen: ,,Werp weg die slang rond uw adamsappel, werp weg! Dasdragers aller landen verenigt u! Bevrijd uzelf, trek zonder strop de wereld in''.
Ten overstaan van een verblufte zaal genodigden gaf de prins in het Koninklijk Paleis op de Dam het goede voorbeeld. Hij deed zijn das af en wierp hem met een zwierig gebaar naar achteren. Menigeen volgde opgelucht. Eindelijk verlossing! De stapel dassen op de vloer groeide. De Afrikaanse couturiers, die even later gelauwerd zouden worden, bezagen het schouwspel met instemming.
Na afloop van de feestelijke bijeenkomst, ter gelegenheid van de uitreiking van de Prins Claus-prijzen, bood het publiek, althans het mannelijk deel ervan, een heel andere aanblik dan gebruikelijk. Met koninklijke zegen had de culturele elite zich van een gehate kwelgeest durven ontdoen. Of zij vandaag, morgen en overmorgen nog steeds met de blanke hals in het open boordje rondlopen, is natuurlijk de vraag.
Zo losjes als in het paleis is de sfeer niet overal. Maar als zelfs prins Claus durft te zeggen dat een stropdas geen andere functie heeft dan echtgenotes kwaad maken – ,,schat, je das zit weer scheef!'' – is de kans op hervorming aanwezig. Want, dat staat voor de man van Beatrix vast, ,,dit gedateerde westerse kledingstuk heeft zijn beste tijd gehad''.
Claus zou er graag bij willen lopen zoals Nelson Mandela. Best mogelijk dat we hem tegen de zomer een keertje zien in een creatie van de Ghanees Tetteh Adzedu, die samen met Oumou Sy uit Senegal en Alphadi uit Niger uit handen van de prins de hoofdprijs van het Prins Claus Fonds kreeg: honderdduizend dollar, naar eigen keus te besteden zolang het de cultuur en ontwikkeling dient. Want daartoe is het Prins Claus Fonds – het cadeautje dat de prins op zijn zeventigste verjaardag van de Nederlandse regering kreeg – opgericht.
Na de rustige plechtigheid van vorig jaar, toen de boekenbeurs (tevens cultureel trefpunt) van Zimbabwe de onderscheiding kreeg, ontwikkelde de prijsuitreiking van dit jaar zich al gauw tot een zinderende aangelegenheid.
Dure modellen – die het deze keer voor niks deden – toonden de prins, zijn echtgenote en hun invités uit binnen- en buitenland hoe Afrikaanse couture eruit kan zien. Weinig grijs, veel kleur, veel goud en veel bloot. Jurken met guirlandes van fruit, benen tot de heup in de vershoudfolie, glanzende cd's als oorversiering, topjes met een metalen punten die de bh's van Madonna nog concurrentie aandoen.
Ach, de prins zei het al in zijn huldigingsspeech. Afrika verandert. © RB GPD
Uit Internationale Samenwerking: De Malinese Aminata Traoré was erbij toen prins Claus in 1998 demonstratief zijn stropdas losknoopte tijdens de uitreiking van de Prins Claus Prijzen. ,,Prachtig was dat”, zegt Traoré, gezeten aan een klein tafeltje op de binnenplaats van haar woning in de Malinese hoofdstad Bamako. ,,Prins Claus was iemand die deed wat hij dacht. Hij liet zich niet tegenhouden door wat andere mensen vonden. Die houding spreekt mij aan.” In 2004 kreeg sociaal-psycholoog en activiste Traoré zelf een Prins Claus Prijs.