Wij in Nederland doen er meestal drie, zei prins Claus na de tweede kus tegen Trish Mbanga uit Zimbabwe. Ze gaf er meteen nog een, vroeg of de prins haar bloemen wilde vasthouden en stapte op de microfoon af voor een dankwoord. ,,Dit is het mooiste wat me ooit is overkomen'', zei ze met de cheque van honderdduizend dollar van het Prins Claus Fonds in haar hand.
Vorig jaar september, toen hij zeventig werd, kreeg de prins van de regering een cadeau: een fonds van vijf maal vijf miljoen gulden _ tot en met 2000 komt er elk jaar vijf miljoen bij _ om activiteiten op het gebied van cultuur en ontwikkeling te stimuleren.
In het Paleis op de Dam, reikte de prins de eerste, jaarlijks toe te kennen 'hoofdprijs' uit aan de directeur van de Zimbabwe International Book Fair, de uiterst kordate Trish Mbanga. Als grootste boekenbeurs van Afrika is de Book Fair in de zeven jaar van haar bestaan uitgegroeid tot hét literaire trefpunt van Afrika.
,,Ik hoorde het pas afgelopen maandag en ben nog helemaal ondersteboven'', zei Trish Mbanga. ,,Niet alleen vanwege de eer, maar ook vanwege de hoeveelheid. Het is zo'n enorm bedrag''. Zij wil er, op haar beurt, ook een fonds mee beginnen, om plaatselijk schrijvers te ondersteunen. ,,Zoveel geld mogen we niet zomaar opmaken. Ik wil er iets blijvends mee doen''.
Kleinere prijzen waren er ook, negen maar liefst, van 20.000 dollar elk, onder meer voor de Index on Censorship, de bekende, Britse organisatie voor vrijheid van litereraire expressie. D-ie winnaars krijgen 'm later uitgereikt, door de Nederlandse ambassadeur ter plaatse. ,,Winnaar is in dit verband eigenlijk een ongelukkig woord. Wie een betere benaming weet, moet maar even bij me langkomen'', zei prins in een hilarische speech die de aanwezigen, na twee diepzinnige lezingen over Afrikaanse filosofie en cultuur, helemaal deden opfleuren.
Is-ie altijd zo ironisch, gonsde het door het Paleis, nadat de prins zichzelf had voorgesteld als 'de man van de koningin, de vader van de 'kroonprins' en van nog twee jongens, alle drie ongehuwd, en de onbetaalde acteur in het toneelstuk dat door het Prins Claus Fonds op de planken is gezet'.
Het volgens Claus 'zeer exclusieve fonds', dat kantoor houdt in Den Haag, heeft een dagelijkse leiding, een bestuur vol Vips _ met de prins als erevoorzitter _ en een adviesraad. In die zin is Claus' verjaardagscadeau meteen een eigen leven gaan leiden, zoals hij zelf vorig jaar als eerste zag aankomen. ,,Je krijgt iets om het meteen weer weg te geven, een aardige variant op de Dutch treat'', zei hij toen tegen Wim Kok.
,,Ironie en cynisme: ze horen nu eenmaal bij onze verbale cultuur'', zei hij. ,,Tja, lieve vrienden, volgende generaties zeggen vast tegen hun kinderen: 19 december 1997, dat was toch de dag dat de eerste Prins Claus Prijs in Amsterdam werd uitgereikt aan mevrouw Mbanga van de Zimbabwe International Book Fair?'' © RB GPD