Sultan Qaboos (79) van Oman is vrijdag overleden. Dat heeft de Diwan, het paleis, zaterdag bekendgemaakt. Kort daarna is de Defensieraad bijeengekomen, op verzoek van de koninklijke familie. Die moest namelijk binnen drie dagen een opvolger aanwijzen maar koos voor de veiligste weg: een verzegelde brief met daarin de wens van de overleden sultan. Zijn neef Haitham (65) is nu de nieuwe sultan.
Sultan Qaboos zou dit jaar vijftig jaar aan de macht zijn geweest in de strategisch gelegen Golfstaat. Hij kampte al enkele jaren met een slechte gezondheid en is daarvoor al enkele malen langdurig behandeld in het buitenland. De Diwan heeft nooit verteld wat hem mankeerde, maar aangenomen werd dat het ging om darmkanker.
Qaboos zou tot eind deze maand in het universiteitsziekenhuis van Leuven worden behandeld, maar vertrok daar vorige maand alweer na ruim een week. Verdere behandeling zou geen zin hebben. Dat zorgde voor een stroom van geruchten en grote bezorgdheid in Oman, dat vreesde zonder de sultan een onzekere toekomst tegemoet te gaan. Bij de jaarwisselings werd gezegd dat de toestand van Qaboos 'stabiel' was, maar zijn overlijden was nog slechts een kwestie van tijd.
Qaboos kwam op 23 juli 1970 aan de macht door het afzetten van zijn vader, die deuren en ramen van het sultanaat pot dicht hield en zijn zoon opsloot in het paleis in Salalah om zijn moderne ideeën buiten te houden. Na de paleiscoup leidde sultan Qaboos zijn land met vaste hand naar de moderne tijd.
In officiële berichtgeving rond de 'dag van hergeboorte' en de nationale feestdag wordt steevast gemeld hoeveel wegen, ziekenhuizen, scholen, huizen en dergelijke zijn gebouwd onder het bewind van de sultan.
Het straatbeeld in de hoofdstad Muscat wordt beheerst door portretten van de sultan. Maar wel foto's die jaren geleden zijn gemaakt, voor zijn ziekte. In vergelijking met de heersers in de buurstaten was Qaboos overigens het meest verlicht.
Hij was ook een meester diplomaat, die de balans heeft weten te bewaren tussen de strijdende buurlanden en de druk die van alle kanten op Oman wordt uitgevoerd. De gezondheid van Qaboos was daarom niet alleen van zorg voor de vier miljoen inwoners van Oman.
De sultan bracht in 2014 acht maanden door in Duitsland voor medische behandeling, en was daar in april 2016 opnieuw voor een vervolg. De sultan kwam nog maar nauwelijks nog in het openbaar, maar ontving af en toe nog wel bezoekers zoals begin december prins William. Oman hoopte toen nog dat Qaboos het nog even zou volhouden, al was het maar om later dit jaar zijn tachtigste verjaardag en de vijftigste verjaardag van de 'wederopstanding' te kunnen vieren.
Qaboos, die slechts heel even getrouwd is geweest en geen kinderen heeft, had geen kroonprins. Er was een ingewikkelde regeling voor de troonopvolging. Indien de familie namelijk binnen drie dagen na zijn dood geen opvolger had aangewezen, dan moest de envelop worden geopend met daarin de naam van degene die Qaboos als volgende sultan wilde zien. De familie heeft de tussenstap echter in het belang van het land overgeslagen, zo bleek zaterdag met de snelle aanwijzing van sultan Haitham.
© RB; Beeld: Pool, RB