De voorbereidingen voor het staatsbezoek van de Japanse keizer Akihito, dat dinsdag begint, gaan ondanks de kwakkelende gezondheid van prins Bernhard gewoon door. ,,Wij hebben op grond van de huidige medische gegevens van prins Bernhard geen indicaties dat het bezoek niet door zal gaan,'' meldt de Rijksvoorlichtingsdienst.
Koningin Beatrix verwelkomt Akihito en keizerin Michiko morgenochtend op Schiphol. Of prins Claus daarbij zal zijn, is nog onduidelijk. De prins kampt nog altijd met de gevolgen van de bestralingen die hij na zijn prostaatoperatie vorig jaar zomer moest ondergaan.
De Oranjes en de Japanse keizerlijke familie hebben een hechte band. Ook tijdens het recente bezoek van Willem-Alexander aan Japan, ter gelegenheid van de viering 400 jaar Nederland-Japan, werd nog eens onderstreept dat de relatie tussen beide families innig is.
Als prinses is Beatrix vanaf de jaren '60 geregeld te gast geweest van, toen nog, kroonprins Akihito. De eerste Japanse reis van Beatrix was in 1962, en daarna was ze er ook in 1963 en 1964, toen zij samen met prins Bernhard de Olympische Spelen bijwoonde.
Beatrix is 62, de Japanse keizer 66 jaar. Ze zijn dus leeftijdsgenoten en hebben elkaars kinderen zien opgroeien. In 1991 bracht Beatrix een staatsbezoek aan Japan, waarbij Willem-Alexander de toen depressieve Claus verving. Willem-Alexander was een jaar eerder al aanwezig bij de inauguratie van Akihito en ook na 1991 is hij verschillende keren in Japan geweest.
Akihito was voor het laatst in Nederland in 1979. Hij logeerde toen met Michiko als gast van Beatrix en Claus op Het Oude Loo. Tijdens een ochtendlijke wandeling door de tuin ontdekte Akihito dat in de vijver een eenzame witte karper rondzwom. Een jaar later stuurde hij zijn Hollandse koninklijke vrinden twintig gekleurde Japanse karpers cadeau.
Het bezoek van Akihito en Michiko heeft in 1979 weinig stof doen opwaaien in Nederland. ,,Zeker na het bezoek van zijn vader Hirohito in 1971 is de visite van Akihito tamelijk opmerkelijk,'' aldus Bart van Poelgeest, auteur van het boek Japanse besognes 1945- 1975. Tijdens het bezoek van Hirohito, symbool van de Japanse oorlogsmisdaden, braken protesten uit.
Cabaretier Wim Kan, die zelf aan de Burma-spoorlijn had gewerkt, riep het volk op de vlag halfstok te hangen en weigerde op te treden zolang de keizer op Nederlandse bodem was. De oproep tot actie vond gehoor: de voorruit van de keizerlijke auto ging aan diggelen en ook de ramen van de Japanse ambassade in Den Haag werden ingegooid.
Van Poelgeest: ,,Daarom is het opmerkelijk dat Akihito acht jaar later al voet op Nederlandse bodem zette. Je kunt daaruit afleiden dat hij gewoon heel erg graag wilde komen.'' Ook de jongere broer van Hirohito, Mikasa, speelde in de jaren '70 een prominente rol bij de totstandkoming van de vriendschap tussen Nederland en Japan.
Hij was een van de oprichters van de Vereniging Nederland-Japan. Van Poelgeest: ,,Hij nam al heel vroeg afstand van het Japanse oorlogsverleden. Dat is hem in eigen land overigens niet altijd in dank afgenomen.''
De Japanse keizer, die nu elf jaar op de troon zit, staat bekend als vriendelijk en beminnelijk. Hij vertegenwoordigt de nieuwe naoorlogse generatie, en heeft al eens aangegeven ,,het Japanse protocol te willen opschudden.'' Hij was de eerste Japanse kroonprins die trouwde met een vrouw van niet-adellijke afkomst.
De keizer heeft begrip getoond voor de emoties en eventuele protesten van oorlogsslachtoffers in Nederland. Hij sprak op 8 mei bovendien de door veel oorlogsslachtoffers zo lang verwachte spijtbetuiging uit.
Er hebben over en weer vaak bezoeken plaatsgevonden, maar daaraan werd niet altijd ruchtbaarheid gegeven, aldus een voormalig hoffunctionaris. Hij denkt dat de relatie tussen Beatrix en Akihito zo goed is, mede omdat er niet zo veel koninklijke families meer zijn.
,,Het is bovendien heel bijzonder dat de Japanse kroonprins Naruhito samen met Willem-Alexander beschermheer is geworden van de Stichting 400 jaar Nederland-Japan. De familie is nog veel meer dan Beatrix en haar gezin afgeschermd van het volk. Het is opmerkelijk dat de Japanse kroonprins dan toch zo'n functie op zich neemt.''
De keizer hecht inderdaad veel waarde aan de contacten met zijn Europese 'counterparts', aldus Van Poelgeest. ,,De keizer is in eigen land symbool van de natie, hij heeft geen regeringsinvloed. De Japanners benaderen hun adellijke familie met louter ontzag en afstand. Er gaapt een enorme kloof tussen de keizer en het volk. Niet voor niets kijkt kroonprins Nahurito nog altijd met veel plezier terug op zijn studententijd in Oxford. Niet in het minst omdat hij in Engeland veel vrijer in de wereld kon staan.''
De vriendschap tussen de Japanse en Nederlandse eerste familie gaat echter dieper dan het 'ons- kent-ons-gevoel'. Akihito is net als koningin Beatrix zeer begaan met het milieu. En ook de keizer laat zich zien in rampgebieden. De keizer en keizerin bezochten het gebied dat in 1995 werd getroffen door een zware aardbeving en keren er elk jaar even terug om de stand van zaken rond het herstel te volgen.
De beide echtparen delen ook hun culturele interesse. Akihito en Michiko beoefenen de 'waka', een klassieke dichtvorm die teruggaat tot de achtste eeuw. In 1997 werd er op veler verzoek zelfs een bloemlezing van werken van de keizerin gepubliceerd. Michiko houdt zich daarnaast ook actief bezig met de samenstelling en vertaling van kinderboeken. De keizerin speelt piano, waarop zij regelmatig haar man begeleidt, die niet onverdienstelijk viool zou spelen.
© GPD RB